لینک های روزانه
    آمار بازدید
    بازدیدکنندگان تا کنون : ۳۲۱٫۰۵۱ نفر
    بازدیدکنندگان امروز : ۱۹ نفر
    تعداد یادداشت ها : ۲۳۲
    بازدید از این یادداشت : ۵۴۰

    پر بازدیدترین یادداشت ها :

    آنان که به کُنجِ عافیت بنشَستَند
    دندانِ سگ و دهانِ مردم بستند
    کاغـذ بدریدند و قَـلَم بشکسـتند
    وز دستِ زبانِ حرف‌گیران رستند

    این رباعی در بخشِ رباعیاتِ کلّیّاتِ سعدی نیامده است ولی از سعدی است و در گلستانِ شیخ که می‌دانیم جُز بر سُروده‌هایِ خودِ سعدی اشتمال ندارد و ـ به قولِ خودش ـ از شعرِ متقدِّمان به طریقِ استعارت در آن تلفیقی نرفته است، هست.

    باری، می‌توان باِطمینان گفت که سعدی این رباعی را بر گَردۀ رُباعیِ بسیار دلآویزِ عاشقانه و کهن‌تری پرداخته که این است:

    از رویِ تو، نُسخَتی به چین بُردستند
    آنجا که دو صـد بُتـگرِ چابُکـدَسـتند
    در پیـشِ مثـالِ رویِ تو بنـشـَسـتند
    انگُـشت گَـزیدند و قَـلَم بشکسـتـند!

    این رُباعیِ دلآویزِ کهن را شیخ أبوالفتوحِ رازی در تفسیرِ شریفِ رَوضُ الجِنان و رَوحُ الجَنان (چ یاحقّی، و ناصح، 4/171) آورده و یادآور شده است که «این دو بیتِ پارسی» را «بعضی أهلِ عصر» به عربی «نقل کرده است» و گفته:

    مِـثـالـك بالصّـینِ لـمّا رَأو
    هُ أربابُ حذقٍ بنقشِ الصَّنَم
    غدوا عـاکِـفینَ عَلی وضعِه
    فعضّوا البنان و رضّوا القَلَم!

    (همان، همانجا)


    زنده‌یاد استاد مجتبی مینُوی در حواشیِ ترجمَۀ کلیله و دمنه (ص 137) آورده است:

    «در بزمِ ثانیِ خرابات ... از شیخ شطّاح منقولست:

    تمثالِ رُخِ تو را به چین بُردستند
    آنجا که مُصَوِّرانِ چابُک دَسـتند
    در پیشِ مثالِ رویِ تو بنشستند
    انگُشت گزیدند و قَلَم بشکستند».

    این رباعیِ دلکَش، به همان ضبطِ مسطور در تفسیرِ شیخ أبوالفتوح، در نُزهة المجالسِ جمالِ خلیلِ شَروانی (تصحیحِ ریاحی، چ:۲، ص ۳۰۱) آمده است و به «عبدالواسعِ جبلی» نسبت داده شده. طابعِ مِفضالِ نُزهة المَجالِس، شادروان دکتر محمّد أمینِ ریاحی در حاشیه نوشته است: «در آتشکدۀ آذر با تغییرِ مصراعِ أوّل، به نامِ روزبهان آمده. دیوانِ عبدالواسع ندارد.»

    باری، سَرایندۀ راستینِ رُباعی هر که باشد، پیش از سعدی می‌زیسته، و چُنان که آمد، باِطمینان می‌توان گفت که سعدی رُباعیِ خود را بر گَردۀ این رباعی پرداخته است.

    موضوعِ این دو رباعی بسیار متفاوت است؛ سخنِ سعدی سخنِ اجتماعیِ مهمّی است، و مضمونِ رباعیِ سرمشق، مضمونی عاشقانه؛ و البتّه بعید می‌دانم شما هم رباعیِ سرمشق را در زیبایی و تناسب و پُختگی بر آنچه شیخِ بزرگوارِ شیراز ساخته است ترجیح ندِهید!
    چهارشنبه ۲۵ تير ۱۳۹۳ ساعت ۱۱:۰۱
    نظرات



    نمایش ایمیل به مخاطبین





    نمایش نظر در سایت